Tijd voor een reconstructie?

Atilla de Hun speelt niet alleen een rol in de val van het Romeinse rijk, maar ook een kleine rol in mijn boek die grote gevolgen heeft voor Rhenen. De naam van de enige vrouw die oog in oog met Atilla de Hun heeft gestaan en het slagveld bij Keulen levend verliet, leeft nog steeds voort in de naam van de kerk van Rhenen die met haar slanke toren van verre over de rivier te zien is. Haar naam komt voor in verenigingen, bedrijven en een heuvel die lang als haar graf werd gezien. Haar verhaal is nieuw leven in geblazen en verschijnt rond 24 april met als titel: Cunera en de macht van de sleutel. De naam van Atilla kwam ik na een tip afgelopen week tegen in een interessant artikel. Er is een graf gevonden van een Hunse leider, vermoedelijk van Atilla de Hun! Zou het waar zijn dat de man die mede van invloed is op de keuze van mijn verhaal nu zijn verhaal zal vertellen door de vondsten die zijn graf en omgeving vullen?

Klik hier voor het artikel. Een Romein beschreef zijn uiterlijk, schreef hij de waarheid? Tijd voor een reconstructie zou ik zeggen!

Update boek 'Cunera en de macht van de sleutel'

Het is bijna zo ver! 

In de week van 24 maart gaat mijn manuscript ‘Cunera en de macht van de sleutel’ de vormgevingsfase in. Ik kijk er erg naar uit om mijn eerste boek vast te kunnen houden.

In de vorige update vertelde ik dat er een aantal leuke activiteiten rondom de promotie van mijn boek in de planning staan. Onlangs stond ik in de plaatselijke krant in verband met de Cuneradag op zaterdag 14 juni te Rhenen, lees hier. Het boek zal daar overhandigd worden aan de burgemeester en in de middag zal ik een lezing houden in de Cunerakerk. Wat is er nou mooier dan mijn boek te presenteren op Cuneradag, in de Cunerakerk!

Je bent natuurlijk van harte uitgenodigd om naar Rhenen te komen en te genieten van alle activiteiten op de Cuneradag. Voor het programma kan je hier kijken.

Vriendelijke groeten, Gerti

Agenda Maart t/m Mei

4 februari t/m  31 augustus Mummies in het Drents Museum te Assen
6o mummies van mensen en dieren met hun eigen verhaal.

5 en 6 april Museum weekend kijk hier welk museum meedoet

Vanaf 15 april weer open, Archeon in Alphen aan de Rijn
Ontdek hoe Romeins je bent.

19 t/m 21 april Elfia bij kasteel de Haar te Haarzuilens
Waar fantasy en geschiedenis elkaar kruisen

25 april t/m 26 oktober Gouden Middeleeuwen in het Rijksmuseum voor Oudheden
Nederland in de Merovingische tijd 400-700 na Chr.

De Kruistochten, vervolg

De vijf avonden over de kruistochten werden steeds voorzien van een passende muzikale opening en sluiting. Volgens die traditie heb ik gekozen voor het meest geprezen middeleeuwse lied met als thema Palestina en de kruistochten. 'Palästinalied' is geschreven door Walter von der Vogelweide. Een lied waarvan niet alleen de tekst maar ook de melodie de eeuwen heeft overleefd. Klik hier om het middeleeuwse propagandalied te beluisteren.

De enthousiaste docent begon de avond met de openingszin: ‘De bedoeling van vanavond is Jeruzalem heroveren.’ Een tijd van bondgenootschappen, verraad en troonswisselingen. Maar ook een tijd van zelfmoordterroristen, de Assasijnen. Op de vraag naar de betekenis van hun naam kwamen twee mogelijke antwoorden.

De stichter van de Assassijnen, Hasan al-Sabbah, zou zijn volgelingen hasjiesj toedienen om ze een blik in het paradijselijke hiernamaals te gunnen en ze zo te motiveren tot de deelname aan oorlogen en het plegen van aanslagen. Assassijn wordt verondersteld een verbastering te zijn van hashshashin, dat betekent: zij die zich met hasjisj bedwelmen. Er wordt echter beweerd dat de waarheid achter deze woorden er heel anders uitziet, in teruggevonden documenten afkomstig van Alamoet staat dat Hassan-i Sabbah zijn volgelingen graag aansprak met Asasiyun, wat betekent "zij die trouw zijn aan de Asās", wat op zijn beurt betekent "Oprichting van het geloof. Wie weet hebben beide opties iets met de naamgeving te maken.

Andere fanatiekelingen in het Midden Oosten waren de Ordes, zoals de Hospitaalridders, ook wel Johannieters genoemd, de Duitse Orde en de Tempeliers.

Jeruzalem komt in handen van de christenen, maar mag zich gelijk gaan opmaken voor de verdediging ervan tegen de meest strategische moslimleider aller tijden: Yusuf Salah ud-Din. ‘Als we onze vijand willen verslaan, moeten we hem eerst beter leren kennen.’ Wij kennen hem onder de naam Saladin. Een man waarvan gezegd werd dat hij vrede wilde stichten. In geschriften wordt hij niet alleen gerespecteerd door de islamitische schrijvers, maar ook door christelijke.

Standbeeld van Yusuf  Salah ud-Din

Balian of Ibelin, Kingdom of Heaven

 Dan komt er ineens een man in beeld die ik alleen van de film ‘Kingdom of Heaven’ kende ‘Balian of Ibelin’. De film blijkt gebaseerd op meer historische feiten dan ik dacht, al is er genoeg aan te wijzen als fantasie zoals het zilveren masker dat de aan lepra lijdende koning van Jeruzalem draagt. Balian is de man die onderhandelt met Saladin als hij op het punt staat om Jeruzalem te veroveren. Alle inwoners zouden een vrijgeleide krijgen met als voorwaarde dat er voor iedereen losgeld betaald moest worden. De rijken van Jeruzalem zaten bovenop hun eigen geld en kochten alleen zichzelf en hun familie vrij. De armen werden niet vrijgekocht omdat de rijken hun geld niet wilden spenderen aan de armen, daarom werden ze door Saladin als slaaf verkocht.

Om het een kruistocht te noemen, moet het aan een paar voorwaarden voldoen:

Grootste kasteel van de Katharen

-Beschermen heilig land en de weg ernaar toe

-Pauselijke goedkeuring

-Vergiffenis van zonden

Maar na kruistochten die alleen naar het Midden Oosten leidden, werd het tijd om de focus te verleggen. Eerst onder het mom van ‘de weg ernaar toe beschermen’ om zo een excuus te hebben om in

Tempelierssymbool

de Balkan huis te houden. Tot aan een paus die preekt dat wie de kerk beschermt ook vergiffenis van zonden krijgt. De kruistochten in Europa raken steeds verder van hun oorspronkelijke bedoeling af en richten zich niet meer tegen een vijand die het heilig land heeft ingenomen, maar tegen andersdenkenden, ketters. De meest bekende kruistocht tegen ketters speelt zich af in Zuid Frankrijk, waar de Katharen haast obsessief werden vervolgd en door de inquisitie uitgeroeid. Een halve eeuw later waren het de Tempeliers die tot ketters werden uitgeroepen en op vrijdag de dertiende (oktober 1307) begon de razzia en werden de Tempeliers gearresteerd. Hun orde werd opgeheven en de bezittingen overgedragen aan de Johannieters.

Er was zowaar een kruistocht die kruisvaarders toerisme kende. Slavische stammen in Pruisen werden net als Lithouwen onderworpen aan de Duitse Orde. Ieder jaar werden er Europese kruisvaarders uitgenodigd voor deelname. Naast vechten waren er voornamelijk veel feesten met uitgebreid gedekte eettafels. Deze kruistocht had helemaal niks meer met religie te maken, maar puur met uitbreiding van land.

Niet alleen het midden oosten was een slangenkuil vol macht, huichelarij en verraad. Elke koning, adviseur of geestelijke had zo zijn reden voor een kruistocht. Dat is me meer dan duidelijk geworden.

In De Voetsporen Van De Romeinen

Heerlen een stad boordevol Romeinse geschiedenis. Met als hoogtepunt het Thermenmuseum, de restanten van een Romeins badhuis. Er is een museum van gemaakt door een gebouw over de opgegraven fundamenten te zetten. Via een loopbrug over de opgraving heb je goed zicht op de overblijfselen.

Waterbekken

Ik had een primeur toen ik er onlangs was. Vanaf die dag werden de schermen met 3D presentaties in gebruik genomen. Ze laten zien hoe de verschillende ruimtes eruit gezien hebben terwijl je de fundamenten ervan voor je neus ziet liggen. Zo rijzen de muren en komen de originele kleuren tevoorschijn. Het geeft een goed beeld hoe het er 2000 jaar geleden uit heeft gezien. In de ruimte ernaast is een tentoonstelling over hoe het leven er in die tijd uitzag. Zo komt het oude Coriovallum (Romeins Heerlen ) weer een beetje tot leven. Naast het relaxen moest er ook gewerkt worden, o.a. als pottenbakker. Zo is de naam van de oudst bekende inwoner van Coriovallum bewaard gebleven, doordat hij zijn naam op zijn eigen aardewerk schreef: Lucius Ferenius.

Heerlen lag op een kruispunt van belangrijke wegen die de Franse zeekust met het Duitse Rijnland verbond. Archeologen hebben het de naam ‘Via Belgica’ gegeven. De site 'Via Belgica Digitalis'geeft de mogelijkheid je nieuwsgierigheid naar het Romeinse leven te bevredigen. Ontmoet de Romeinen in Heerlen en omgeving maar ook over de grens. Zie hoe ze gebruik maakten van het badhuis, proef de smaken van het Romeinse eten in Villa de Proosdij na een wandeling door de Romeinse Hortus, of dwaal door de Katakomben onder Valkenburg, weliswaar zijn de fresco’s nabootsingen van de katakomben in Rome en liggen er geen menselijke resten, toch nemen de ondergrondse gangen en grafkamers je mee terug in de tijd.

Kastelen en ridders, fantasie of werkelijkheid?

Van geboorte ben ik een Zeeuws meisje. Tot mijn 19^de woonde ik daar. Als kind had ik een aantal plekken die me aantrokken, vraag me niet waarom, het woord geschiedenis zei me toen weinig. Zo was er een stukje bos dat amper die naam mocht dragen, langs een weg waar we regelmatig met de auto langsreden. Mijn ogen waren dan altijd gericht op de bomen die me deden geloven alsof ze er al eeuwen stonden. En ik fantaseerde dat het in de middeleeuwen een groot bos moest zijn geweest waar de kasteelheer samen met zijn grijze jachthonden en ridders uit jagen ging. De akker waar ik het kasteel voor ogen zag was netjes omgeploegd om te kunnen zaaien en de bomen van mijn bos waren vast niet ouder dan 20 jaar. Voor ik het wist waren we al op het viaduct en was ik de plek uit het oog verloren. Maar de fantasie niet!

Jaren later kwam ik er achter dat er op die ene akker inderdaad een kasteel heeft gestaan, genaamd:  Smallengange.

Een mogelijke reconstructie van een boerderij uit de 11de eeuwse

Een paar weken geleden zijn tijdens werkzaamheden in dat gebied sporen aangetroffen van bewoning uit de Middeleeuwen. De boerderijen dateren uit verschillende periodes en duiden op langdurige bewoning van dat gebied.(10^de- 15^de eeuw) Bijzondere-middeleeuwse-boerderijen-gevonden-bij-aanleg-waterleiding-tussen-kapelle-en-goes-

Onderstaand nog drie bron die het bestaan van de fantasie uit mijn kindertijd bevestigen. Of er inderdaad een bos heeft gestaan waar de heer uit jagen ging……wie weet.

Twee bronnen uit het begin van de 19e eeuw maakte gewag van een eertijds kasteel of versterkt huis ten noorden van het dorp¹, maar pas de afgelopen jaren is meer duidelijkheid verkregen. Bodemonderzoek in 2002 en 2003 heeft aangetoond dat er inderdaad een kasteel op het weilandje heeft gestaan en tevens dat het omgeven was door een droge en een natte gracht^2,3. Kasteel is misschien wel een groot woord want uit het bodemonderzoek bleek dat de funderingen niet meer dan een omtrek van circa 25 bij 35 meter besloegen. Geconcludeerd werd dat er daarom beter gesproken kan worden van een versterkte, verdedigbare hofstede. De stichting ervan zou plaatsgevonden hebben in de eerste helft van de 14e eeuw, maar er zijn aanwijzingen dat het gebied daarvoor al bewoond werd.

In 2007 werd een bijzonder boekwerk⁴ uitgegeven, het “Cartularium van de heren van Veere uit het geslacht van Borsele 1282-1481, 1555”. Hierin komt Kloetinge veelvuldig voor, met voor ons doel een belangrijke oorkonde uit 1453 die niets aan onduidelijkheid meer overlaat. De vertaalde tekst hiervan luidt namelijk beknopt: Klaas Hijmanszoon, geestelijke en openbaar notaris, oorkondt dat Gillis Klaaszoon uit Cloetingen aan Hendrik II van Borsele, heer van Veere enz., heeft verkocht een omgracht (“circunvallata”) kasteeltje (“quoddam fortilicium”) met aangrenzende huiserven, gelegen binnen der portgraft van Cloetingen. Dat het kasteeltje toen al geruime bestond blijkt uit de zinsnede “als ic Gillis zelve ende mijn voirvaders, heeren tot Waenskinderen, die tot desen daghe toe beseten ende gebruyct hebben binnen der portgraft van Cloetingen”

1. J. Ab Utrecht Dresselhuis, Wandelingen door Zuid en Noord Beveland (1832); J. Verheije van Citters (1800), aangehaald in: L.J. Moerland en A.J. Blok, Veldnamen van Kloetinge (z.j.), ZB 11-D-79, Gemeentearchief Goes.

2. M.J. de Haan (2002). Formulier veldwerkregistatie resten van het kasteel 'Slot Ravensteijn 3. RAAP-Notitie 534 (2003). Archeologisch monument 65H-010: hofstede Ravesteijn te Kloetinge 4. I.P. Back, P. Blom, P.A. Henderikx, H.J. Vader en J.W. Zondervan (2007). Middeleeuwse Studies en Bronnen CIX. Uitgeverij Verloren, Hilversum.
Een andere bron vermeldt het volgende: "Het voormalige huis of kasteel Smallegange lag op een verhoogd terrein dichtbij de oude kreek de Smallegange. Aan deze kreek dankte behalve het huis ook de familie Smallegange haar naam. De familie is uit archivalische gegevens bekend sinds de veertiende eeuw. De oudst bekende telg was Willem Smallegange. Hij was gehuwd met de dochter van de heer van Kloetinge en overleed omstreeks 1315" [D. de Koning-Kastelijn, M.W.A. de Koning & J.J.B. Kuipers, 'Smallegange te Abbekinderen', in: Nehalennia (2000), nr 127, p 25].

De Kruistochten I

Vijf avonden les over de kruistochten. Ze openen mijn ogen, maken mijn blik breder en halen een aantal van mijn gedachtegangen over dit thema onderuit, maar roepen ook nieuwe vragen op.

Waarom is er ooit een oproep geweest die tot een kuistocht leidde? De enthousiaste docent met veel kennis over het Midden-Oosten en de talen die daar gesproken worden, helpt mij en mijn medetoehoorders op weg. We nemen een lange aanloop en beginnen bij de Romeinse tijd om achtereenvolgens de Hunnen, Merovingers, Karolingers, Vikingen, Slaven, Magyaren en Arabieren de revue te laten passeren en uiteindelijk in het verdeelde Spanje uit te komen. Verdeeld? Ja door plaatselijke Christelijke en Islamitische heren.

In hoeverre heeft het geloof een rol gespeeld tijdens de eerste kruistocht? Was hij tegen de moslims gericht of voor ieder ander religie inwisselbaar. Had het meer met de ligging en eigendomsrechten te maken of te wel macht… Waarom waren het juist de mannen uit Frankrijk die meegingen.

In hoeverre was het geloof een drijvende kracht achter de kruistocht zonder te strijden tegen een religie. Een interessante gedacht die dichter bij de waarheid zit dan ik dacht.

Hoe kwam het dat tot drie keer toe een vloot met het juiste materiaal dat de kruisridders zo hard nodig hadden op de juiste plaats op de juiste tijd aan wal kwam? Postduiven gebruikte de tegenpartij wel, maar de kruisridders kenden dat fenomeen nog niet. Was er dan toch zoiets als een planning en bereden paarden die volgens Perzische traditie na een bepaalde afstand gewisseld werden om het bericht in volle vaart aan de juiste persoon over te brengen?

Aan de eerste kruistocht kwam een einde toen Jeruzalem in handen van de kruisvaarders viel.

Vaak vraag ik me af wat de aantrekkingskracht is van dat gebied waar ook in onze tijd menig kruistocht wordt uitgevochten. Misschien een raar uitstapje vanuit de kruistochten, maar onlangs zag ik in het Gallo-Romeins museum te Tongeren dat in de prehistorie de Neanderthaler en de Homo Sapiens die elk in een ander deel van de wereld leefde, elkaar in Israël en omgeving ontmoette.

Wat er toen gebeurde is onduidelijk, het enige wat we weten is dat de Neanderthaler is uitgestorven en wij nakomelingen zijn van de Homo Sapiens

Werden de kruisridders als ware helden onthaald bij terugkeer. Kregen ze misschien grond, een functie of was de kwijtschelding van zonden en de terugkeer van een geliefde op zich al genoeg omdat velen door de strijd, honger en ziekten al voortijdig aan hun einde waren gekomen.

Zoals je kunt lezen blijven er een hoop vragen over.

Nu Jeruzalem in handen van de Christenen is heb ik nog 3 lessen te gaan en een aantal kruistochten in het verschiet. Ik kijk uit naar het moment waarop de Tempeliers of te wel de Orde Van De Arme Ridders van Christus en De Tempel Van Salomo, ten tonele komen. Wat was hun werkelijke doel in deze strijd. Wie weet wordt er één of meerdere mythes rondom deze zogenaamde arme ridders die de grondleggers van ons bankensysteem zijn, opgehelderd.

Wordt vervolgd.