Michiel de Ruyter

Op de marinebasis verkleden voor de film Michiel de Ruyter, hoe toepasselijk!

De fregatten die er nu liggen lijken in het niets op de oorlogsschepen van de Zeeuwse held maar oorlogvoeren op zee gebeurt nog steeds. Michiel de Ruyter (24-3-1608 29-4-1676) was er in de 17 de eeuw goed in. Hij was de eerste die de schepen in formatie liet opereren in plaats van schip tegen schip, ieder voor zich.

Haarstukjes, vies gemaakte nagels en half kapotte schorten maakten het beeld van de vrouw die haar man uitzwaait compleet. Zou hij ooit nog terugkomen? Of zouden vijandelijke kanonskogels het schip in tweeën splijten? Gedoemd om te zinken met bemanning en al en zo hun vrouw tot te weduwe maken. Het omkleden, haren invlechten en de puntjes op de i namen veel tijd in beslag. Voordat alle vrouwen omgetoverd waren in een 17^de eeuws exemplaar was de ochtend al voorbij.

De scènes speelden zich af in de duinen en op het strand van Texel. Gespannen keken we naar de zeeslag. Zouden we winnen of verliezen, moesten we vluchten of zouden we juichend het strand op kunnen rennen? Er volgden explosies op het strand, mannen vlogen in het rond. Wij renden zo goed en kwaad als het ging weg. Ik trok een kar met huisraad, voor me liep iemand met een geit in haar armen en achter de kar liep een oudere man die zijn laatste krachten inzette om mijn kar door een kuil te duwen. Tot ver achter me zag ik vrouwen vluchten. Of zou het tij op tijd keren? Waren we misschien toch aan de winnende hand? Iemand voor me stopte om door de verrekijker te kijken, maar rende daarna door. Even kon ik me indenken hoe het bijna 400 jaar geleden moet zijn geweest. Vluchten voor een vijand die bijna aan land komt, het moet beangstigend zijn geweest.

De zeeslag liep ten einde, de scène stond er op. De stuntmannen haalden hun bescherming weg, ze hadden de explosies overleefd. Wij vrouwen konden opgelucht adem halen en warm worden met een bak koffie in de hand.

Eind van de maand is het resultaat van de opname te zien in de bioscoop.

Onlangs is er een verrekijker gevonden in Delft, de oudste van Nederland. Het stamt uit de vroege 17^de eeuw. De verrekijker is een Nederlandse uitvinding uit 1608. Grote kans dat hij een vergelijkbaar exemplaar gebruikt werd door Michiel de Ruyter.

http://erfgoedstem.nl/mogelijk-oudste-verrekijker-ooit-delft-gevonden/

 Klik hier voor de oudste verrerkijker

De Gouden Eeuw VR

Het leek op een kleine bioscoopzaal toen. Er stonden rijen met stoelen. Op een daarvan ging ik zitten. Ik zette de bril en de koptelefoon op en bewoog de joystick die op mijn armleuning bevond naar voren. Zo kwam ik virtueel in een ruimte met deuren. Zoals aangeraden was, koos ik voor de deur met de witte vlag en navigeerde daar naartoe met zowel de joystick als het trackingball op mijn andere armleuning.

Voor ik het wist werd ik teruggeworpen in de tijd en stond ineens naast de grote kerk. Ik liet me meevoeren door de straten van Hoorn en keek mijn ogen uit. Sommige gebouwen herkende ik, die staan er nu nog, anderen zijn inmiddels vervangen door nieuwe. Mijn eigen voetstappen op de keien galmde door de koptelefoon. Er waren mensen aan het werk, bij de haven werd hout gezaagd voor de in aanbouw zijnde schepen en bij de kerk stond een schilder met een ezel. Alles zag er uit zoals het in de Gouden Eeuw eruit gezien moet hebben. Bijzonder om zo je stad te herkennen. 

Toen de automatische tour afgelopen was, kon ik aan de slag, ik mocht Hoorn zelf verkennen. Met behulp van de joystick en de trackingball slenterde ik door de straten van de stad. Kippen scharrelden rond en vogels vlogen boven mijn hoofd. Ik besloot de trap te nemen van het raadhuis, een vreemde gewaarwording terwijl je zelf in een stoel zit, mijn evenwichtsorgaan werd behoorlijk voor de gek gehouden. Zo was het navigeren best wennen en liep ik in het begin wel eens tegen een muur aan of was ik te laat met het ontwijken van een tegemoet komende wandelaar. De bril reageert namelijk op bewegingen van mijn hoofd. Als ik ergens naar keek liep ik automatisch die kant op. Gelukkig kon ik door ze heen lopen zonder schade aan te brengen. Na een klein half uur zat het erop. Het was een fantastische belevenis waarvan ik nog een uur lang misselijk ben gebleven. Tja dat evenwichtsorgaan van mij…

Zie ook een eerder artikel Hocus pocus Oculus Rift

Voor meer informatie en reserveren van de VR tourWestfries Museum

Het markante gebouw waar nu het museum in gevestigd is, was er toen ook al.

Wat zing jij met kerst? Van Zonnewende tot Kerstmis

Frey

Het Germaanse zonnewendefeest, ook wel Joelfeest genoemd,  is een voorchristelijke ritueel dat past binnen

de Noord-Europese natuurreligie. Het ging gepaard met drinken en grote vuren aansteken. Dit kom je in meerdere oude cultussen tegen, maar ook met joelen en hoornblazen. Het Joelfeest duurde 12 nachten met als hoogtepunt de zonnewende, de periode van de korte dagen waarin er verlangd wordt naar de lengende dagen. De goden moesten gunstig gestemd worden door te offeren en te aanbidden.

Tevens vierden de Germanen het einde van het jaar. De zonnewende was het keerpunt waarop het zonnerrad aan een nieuwe cyclus begon. In deze donkerste periode van het jaar was de grens tussen de levenden en de doden vervaagd. Een periode vol magie en chaos. Het was tevens de tijd om de beschermmoeder Frey te eren, ze smeekten haar om vrede en vruchtbaarheid, iets wat zonder de zon onmogelijk was. Vrijdag herinnert ons nog aan deze godin.

Een paar dagen na de zonnewende was het de beurt aan de Romeinse god Mithras, ook wel Sol Invictus genoemd (de onoverwinnelijke zon). Zijn geboortedag werd gevierd op 25 december, jawel ons huidige eerste kerstdag. Het mithraïsme was een geduchte rivaal van het in opkomst zijnde christendom. Het christendom won toen in 321 besloten werd dat 25 december de vaste dag is waarop de geboorte van Jezus wordt gevierd. Zo werd  niet alleen Mithras, maar ook vele heidense feesten, zoals het Joelfeest, naar de achtergrond verdrongen.

Wordt het dit jaar een traditioneel kerstlied?
Ik ga lekker joelen!

Maria met Jezus

Mithras

ArcheoHotSpots

Afgelopen week was de opening van de eerste ArcheoHotSpot van Nederland.

Helaas kon ik er niet bij zijn. Onlangs sprak ik Marloes van der Sommen van ArcheoHotSpots en schreef er een artikel over dat deze week, in verkorte versie, verscheen in Heemschut.

ArcheoHotSpots

ArcheoHotspots is een landelijk initiatief in samenwerking met het Allard Pierson Museum, Erfgoed Brabant en de AWN. De financiering hiervan wordt mogelijk gemaakt door het Mondriaan fonds, VSB fonds, Stichting Dioraphte en Stichting DOEN.

ArcheoHotSpots is een nieuwe speler in het versnipperde land van de archeologie met als doel deze samen te smeden en archeologie laagdrempelig te maken.

Op 10 december volgt de officiële opening van de eerste ArcheoHotSpot in het Allard Pierson Museum. In het ArcheoLab van het Allard Pierson Museum kun je aanschuiven om mee te helpen aan een project, daarnaast kun je terecht met  vragen of voor determinatie, en wat houdt het werk van een archeoloog nou eigenlijk in? Na het ArcheoLab in het Allard Pierson Museum volgen Den Bosch en Eindhoven. Ondertussen voert Marloes van der Sommen de coördinator van ArcheoHotSpots door het hele land gesprekken met mogelijke nieuwe beheerders. Ze hoopt de samenwerking tussen vrijwilligers, overheid en commerciële bureaus te bevorderen om zo de expertises binnen deze partijen te combineren en de verbinding met het publiek te maken.

ArcheoHotSpots maakt gebruik van ArcheoCommunity via Facebook en Twitter, daarnaast is er de ArcheoScope; de website met daarachter de interactieve kaart van archeologie in je buurt.

Nieuwsgierig geworden? Neem een kijkje!

http://www.archeohotspots.nl/

Agenda dec- jan- febr

RMO Carthago 27 nov t/m 10 mei 2015 http://www.rmo.nl/tentoonstellingen/carthago

Opening Archeohotspots Allard Pierson Museum 10 december http://www.archeohotspots.nl/

Opening Huis van Hilde 15 januari 2015 https://www.facebook.com/huisvanhilde/info?tab=page_info

Westfries Museum; De Gouden Eeuw VR http://wfm.nl/

Hocus pocus Oculus Rift

Afgelopen week kwam het item op tv; de Oculus Rift, een VR bril met breed sterioscopisch gezichtsveld.  In de kranten kwam de naam al regelmatig voor, vooral in combinatie met de wereldprimeur van het Westfries Museum die aanstaande is.

Tijdens de Reuvensdagen in Den Haag kreeg ik de

gelegenheid om de bril uit te proberen.

Nou ja, bril is een verkeerd woord. Je kan er niet doorheen kijken. Zodra je het gevaarte opdoet wordt je omgeving in een klap omgetoverd tot iets anders. Ik stond midden in een opgraving en kon een rondje draaien om alles goed te bekijken terwijl mijn voeten gewoon op het tapijt van de hal in het koninklijk theater van Den Haag stonden. Met een klik op de knop was ik onder de Dom in Utrecht. Je krijgt het gevoel dat je er midden in staat en dat is best spectaculair te noemen.

Gouden eeuw VR WestfriesMuseum

Hier wordt de bril gecombineerd met een koptelefoon, dus je ziet niet alleen het leven uit 1560 maar je hoort het ook. Straks hebben we geen tijdmachine nodig maar halen we het verleden naar het nu! Je hoeft alleen maar je hoofd te bewegen. Je waant je in een hele andere wereld, die van 1560.

Dat wil ik wel meemaken! Ik heb gereserveerd, jij ook?!

http://wfm.nl/oculus/

Pouldre; middeleeuwse smaakmaker als geheim recept.

Zoals de Romeinen niet zonder Garum konden en de inwoners van middeleeuws Arabië niet zonder Murri, konden de late Middeleeuwers niet zonder pouldre.

De VOC bracht krachtige smaakmakers vanuit Indië mee naar Europa. Die belandden o.a. in een mengsel met geheime verhoudingen. De meest voorkomende basisingrediënten ervan waren kaneel, kruidnagel, gember, nootmuskaat, suiker, paradijskorrels en saffraan. Het eten van de rijkeren ging wat smaak betreft er erg op vooruit.

Iedere kok had zijn eigen geheime samenstelling, zo varieerde de smaak van het pouldre afhankelijk van de kok die het eten maakte en zoals in Le Menagier de Paris te lezen is, werd het betreffende poeder vernoemd naar de opdrachtgever van de kok. 

"Poudre de duc" , letterlijk: “poeder van de hertog", betsaande uit: kaneel, keneelbloesem, witte gember, grein (kardemom), nootmuskaat, galanga (laos) en suiker.

In veel laat middeleeuwse en 16^de eeuwse recepten kom je het als ingrediënt tegen. De meeste ingrediënten daarvan zijn makkelijk voor handen, andere zoals paradijskorrels, zijn wat ingewikkelder om aan te komen. Daar bestaan dan ook vervangers voor met peper als basisingrediënt aangevuld met kardemom of gember. Allemaal smaakmakers die we aan ons rijke VOC verleden te danken hebben.

Ik gebruikte het in een zoet kaastaartrecept uit de 16^de eeuw en in een pasteirecept  met paddenstoelen uit de 14^de eeuw. Dat laatste gerecht is afkomstig uit Le Menagier de Paris. Een uitzondering voor die tijd, want paddenstoelen werden geacht ongezond en zelfs gevaarlijk te zijn volgens de humorenleer. Tja, het hangt er maar net vanaf welke paddenstoel je gebruikt.

Zie ook middeleeuws-Arabische-maaltijd & Romeins-3-gangen-diner

Bronnen: 

-Le Menagier de Paris

-http://www.kookhistorie.nl/index.htm