agenda maart-april-mei

-Tentoonstelling Schitterend Romeins in Woerden stadsmuseum Woerden

-Tentoonstellling Verborgen verhalen. Waarom archeologen bewaren in Groningen science-and-society/university-museum

-Tentoonstelling Midden Nederland onder de Merovingen in Houten  archeologiehouten

-Tentoonstelling Het geheim van de Middeleeuwen in Utrecht www.catharijneconvent

-Romeinse muntschat in Leiden www.rmo

-Tentoonstelling Nemrud  Dagi in Amsterdam www.allardpiersonmuseum.nl

De Schrijver

Ik voel me verbonden met de Egyptische schrijver. Al zal ik vrijer zijn in wat ik opschrijf dan hij dat was en zullen mijn woorden toegankelijker zijn dan de zijne waren. Hij deed namelijk de administratie en dat is niet mijn sterkste kant. Veel liever fantaseer ik de mooiste verhalen met als rode draad een kern van waarheid en het allerliefst tegen een historische achtergrond. Een museumbezoek zorgt bij mij vaak voor een waterval aan inspiratie. Niet voor niks is de dag erna in mijn agenda leeg.

Net als de Egyptische schrijver zit ik wel eens in- voor het gemak noem ik het- lotushouding met mijn laptop op schoot, maar steeds meer doe ik de dingen staand, we zitten al zo veel. Alle afbeeldingen van schrijvers uit die tijd zijn zittend, favoriete houding of een onderdanige houding?

In het oude Egypte kon naar schatting maar 1% van de bevolking schrijven en lezen. Egyptische schrijvers waren hoeders van de wijsheid van het verleden. De schrijfkunst ging over van vader op zoon en was een beroepsgeheim. Dat de kunst van het schrijven beroepsgeheim was, kun je je nu niet voorstellen. Schrijvers lieten zich graag vereeuwigen om te laten zien dat ze een hoge status hadden, die wilden ze in het hiernamaals vast niet kwijtraken.

Nog steeds zijn ze de hoeders van de wijsheid verleden, door hen weten we veel over de geschiedenis van Egypte. Ik hoop ook iets bij te dragen aan de beleving van de geschiedenis. Door mijn historische verhalen en dit blog. Maar of ik me ooit laat vereeuwigen zoals de Egyptische schrijvers dat deden…

Het beeld is van graniet en de datering is ong. 2400 v. Chr.

http://beleefdegeschiedenis.nl/content/cunera-en-de-macht-van-de-sleutel

http://www.rmo.nl/collectie/afdelingen/egyptenaren/de-mooiste-objecten/schrijver

IJsland bouwt Vikingtempel

Onlangs kwam het in het nieuws. Voor http://archeologieonline.nl/ schreef ik er een uitgebreid artikel over.
http://archeologieonline.nl/nieuws/ijsland-bouwt-vikingtempel

Het artikel hoort bij een drieluik over de Vikingen:
http://www.levendegeschiedenis.blogspot.nl/2015/02/op-zoek-naar-de-ziel-van-de-vikingen.html
Een artikel over de Vikingen in Nederland is in de maak.

Hoezo inspirerend die Vikingen!

Op zoek naar de ziel van de Vikingen

Het beeld dat wij van de Vikingen hebben bestaat uit plunderende bendes met gehoornde helmen op hun hoofd. Archeologische vondsten werpen nieuw licht op de zaak en laten zien dat het uitmuntende handelaren en voortreffelijke ambachtsmensen waren. Ze hielden zich o.a. bezig met sieraden maken, zwaarden smeden, weven, hout bewerken, en dreven handel zelfs tot aan Istanbul. Het Gallo-Romeins Museum in Tongeren (BE) laat met een grote video-installatie deze ambachtsmensen aan het werk zien. De objecten in de tentoonstelling ademen de sfeer van vakmanschap.

Op Viking gaan

De tentoonstelling gaat over een volk dat zichzelf nooit Viking genoemd heeft. Wel komt de naam die wij hun geven voor in hun geschriften, maar betekent zoiets als: ‘op reis gaan’. ‘Op viking gaan’, kon dus ook op vrouwen en kinderen slaan. Dat de vrouw een belangrijke rol speelde bewijzen o.a. de vele teruggevonden sleutels. De vrouw des huizes droeg een symbolische sleutel aan een ketting op haar kleding.

Rituele Verbranding

Voor de mysterieuze godenwereld is, net als in het dagelijks leven van de Vikingen, ook in de tentoonstelling een speciale plaats. Zoals het Walhalla, de Asen en de Wanen (godenfamilies) en de Nornen(schikgodinnen) en de Walkuren (oorlogsgodinnen), maar ook de vele amuletten die tijdens opgravingen zijn teruggevonden. Ook aan de zeer streekgebonden rituelen rondom begrafenissen wordt aandacht besteed. Een opvallend ritueel is de crematie door de dode in een schip te leggen en dat schip in brand te steken. In de meeste graven werd maar een handjevol spijkers teruggevonden. Vermoedelijk werd niet iedereen in een compleet schip gecremeerd, dat was te kostbaar.

Belevenisvolle tentoonstelling

Met deze belevenisvolle tentoonstelling ontkracht het Gallo-Romeins museum een aantal verhalen die in de middeleeuwen zijn opgeschreven en laat een compleet beeld zien van het dagelijks leven van zeer kunstzinnige mensen. Die smerige barbaren die plunderend en moordend rondtrokken, hadden o.a. oorlepels, gedecoreerde kammen, en met filigrein versierde sieraden.

Volg het gesponnen draad van de Nornen en ga op zoek naar de ziel van de Vikingen. De tentoonstelling is nog te zien tot en met 15 maart 2015.

Wil je meer weten

Gallo-Romeins museum

Noordse Mythologie 

Wie is de Farao uit mijn verhaal?

Dat zal menig schrijver of filmmaker gedacht hebben, farao’s in overvloed. Er zijn een aantal farao’s bekend geworden door hun graf of vele hiërogliefen met hun veldslagen daarin opgetekend.

Afgelopen week ging ik naar de film Exodus; Gods and Kings. De makers van de film hebben de Farao "Ramses de Grote" in verband gebracht met het verhaal van Mozes. Volgens velen een omstreden keus, maar niemand weet het juiste antwoord op de vraag: Wie is de farao die getergd werd door 10 plagen, om het maar niet te hebben over wat Ram-ses en Mo-ses werkelijk van elkaar waren. In oude geschriften als de bijbel en de koran worden farao’s niet bij name genoemd. 

Aan het eind van de strijd om goddelijkheid, de farao zag zichzelf als god en werd ineens geconfronteerd met de god van Mozes, komt de farao terug op zijn besluit. Hij had het volk van Mozes, dat hij als slaven aan de piramides liet werken, toestemming gegeven Egypte te verlaten. Met zijn leger zette hij de achtervolging in met het idee de slaven bij de Rode Zee als vee klem te drijven. Tot zijn verbazing en woede zag hij hoe het water uit de zee zich terugtrok en de broodnodige slaven veilig de overkant bereikten. Hij spoorde zijn leger aan, maar het teruggetrokken water kwam als een tsunami aangesneld en doodde de farao en zijn leger, zo gaat het verhaal. In de film hebben ze blijkbaar gekozen om een andere legende te volgen, namelijk die van “De dochter van de Farao” Het verhaal gaat dat de farao ontsnapte aan de huizenhoge golf en met zijn familie vluchtte naar Petra, de stad in Jordanië. Deze legende inspireerde mij tot het schrijven van het verhaal “De Waterdrager” dat zondag 1 februari 2015 verschijnt in de bundel “De Spiegel”. Zou mijn farao Ramses de Grote heten?

“Samen met mijn broers heeft mijn vader, de farao, mij en mijn moeder meegenomen. Zodat het land dat was aangetast door sprinkhanen, kikkers, hagel en duisternis haar wonden kon likken en in de diepte van de met as bezaaide klei haar vruchtbaarheid kon terugvinden. Daarom baden wij vele uren tot onze vruchtbaarheidsgodin, om ons welgezind te zijn. En de scheuren in de gespleten aarde met helder water te vullen en de gekneusde hellingen van de Nijl weer groen en vol leven te brengen. Opdat wij op een dag kunnen terugkeren naar het land van onze herkomst, waar farao’s in hun machtige piramides liggen te wachten op de laatste trede naar vergoddelijking en het gouden omhulsel met gestileerde symbolen hun gebalsemde lichamen bijeenhoudt. Het land van droogte, maar ook van overstromingen.”

Lees meer over Petra

Het Huis van Hilde

Tijdens archeologisch onderzoek in Castricum (1995) werd het skelet gevonden van een vrouw. Het naamloze skelet kreeg de naam Hilde. Door middel van een gezichtsreconstructie hebben we een goed beeld van hoe ze er in de 4^de eeuw heeft uitgezien. Deze vrouw is de naamgeefster van het  Archeologiecentrum Noord-Holland.  Deels is het centrum een depot en deels ingericht als tentoonstelling. Afgelopen donderdag 15 januari was het zover. Hilde kwam thuis in het naar haar genoemde gebouw, het werd geopend.

Een aantal maanden geleden kreeg ik een rondleiding door het pand dat toen nog in aanbouw was. Toen kon ik al zien dat het indrukwekkend zou worden. 

Mijn verwachtingen waren daarom best hoog.  Ze werden waargemaakt. 

Het was een kippevelmoment om de tentoonstellingsruimte binnen te lopen en de gereconstrueerde personen in een cirkel opgesteld te zien staan in vitrines. Dat alles in volgorde van tijd. Leuk om even doorheen te lopen maar zeker de moeite waard om de tijd voor te nemen, omdat er in een grotere cirkel omheen vitrines opgesteld zijn met vondsten die horen bij de periode van de gereconstrueerde persoon. Om de zoveel tijd dimt het licht en zwelt het geluid aan. De opmaat voor een film. Een auditorium, archeolab, museumcafé en shop maken het tentoonstellingsgedeelte compleet.

http://huisvanhilde.nl/

Recept; middeleeuws brood

Wat mij betreft behoort onderstaand recept tot de meest bevredigende broodrecepten.

Een simpel maar doeltreffend recept waarvan je je niet hoeft af te vragen of het rijst, het rijst namelijk vanzelf de pan uit om in de oven nog meer in omvang toe te nemen.

Als rijsmiddel wordt gist en bier gebruikt, een combinatie die de middeleeuwse gist het dichtst benaderd.

Brood was dagelijks eten in de middeleeuwen, toch zijn er geen kant en klare recepten overgebleven. Misschien komt dat omdat iedereen het zelf bakte?

De namen en gebruiken zijn wel overgeleverd.

Het voelt een beetje raar als je ‘s morgens brood bakt om al een bruin biertje te openen. Als je het flesje afgedekt terug in de koelkast zet kun je hem dezelfde dag nog met smaak opdrinken.

650 gram tarwe bloem

1 tl. Zout

12 gr verse gist

275ml-400ml warm water

90ml bruin bier (ik heb Westmallle dubbel 

en  La Trappe dubbel met succes uitgeprobeerd)

2 el warme honing

Olijfolie

Meng bloem en het zout.

Meng de verse gist met wat van het water tot een papje.

Voeg het bier bij de warme honing en roer het gistpapje erbij plus de helft van het water. Roer dit door de bloem. Voeg zo nodig wat van het overgebleven water toe tot het een kneedbaar geheel is. Kneed dit ong. 8 minuten. Leg het deeg te rusten in een in geoliede kom en bedek het met bakpapier dat aan de onderzijde met olie is ongesmeerd. Dek het geheel losjes af met een schone theedoek en laat het op een warme plek een uur rijzen, zodat het deeg in omvang verdubbeld.

Na een uur nog even doorkneden en op een in geolied vel bakpapier in de oven leggen en wederom afdekken met het andere vel bakpapier.

De eerste 15 min bak je op 230◦C

Daarna nog 25 min op 150◦C

Voor Romeins speltbrood kijk op http://levendegeschiedenis.blogspot.nl/2013/06/panis-speltbrood.html